شرکت دانش بنیان چیست؟
یک شرکت دانشبنیان شرکتی است که محور فعالیت آن تحقیق، توسعه و نوآوری است و محصولات یا خدماتی تولید میکند که ارزش افزوده بالایی دارند و بر پایه دانش و فناوری شکل گرفتهاند. این شرکتها با هدف تجاریسازی دانش و فناوری ایجاد میشوند و نقش مهمی در رشد اقتصادی و توسعه نوآوری در کشور دارند.
توجه داشته باشید که دانشبنیان بودن یک قالب ثبتی جدا نیست؛ یعنی ابتدا شرکت باید به صورت یک شرکت تجاری معمولی مثل سهامی خاص یا با مسئولیت محدود ثبت شود و پس از آن، از طریق سامانه تشخیص صلاحیت شرکتهای دانشبنیان، تأییدیه دانشبنیان دریافت کند.
از تقسیمبندی قدیم تا آییننامه جدید انواع شرکتهای دانش بنیان
در گذشته، شرکتهای دانشبنیان بر اساس آییننامه قدیم به دستههایی مانند نوپا نوع یک، نوپا نوع دو، مستعد دانشبنیان، تولیدی نوع یک و تولیدی نوع دو تقسیم میشدند. این دستهبندی به شرکتها کمک میکرد تا با توجه به سطح فناوری و میزان درآمد خود، از حمایتها و مزایای مختلف بهرهمند شوند.
با ابلاغ آییننامه جدید در تیرماه ۱۴۰۲، تقسیمبندی قدیمی حذف شد و سه گروه اصلی شرکتهای دانشبنیان معرفی شد:
-
شرکتهای دانشبنیان نوپا
-
شرکتهای دانشبنیان نوآور
-
شرکتهای دانشبنیان فناور
هدف از این تغییر، شفافسازی فرآیند ارزیابی، سادهسازی دستهبندیها و تسهیل دریافت حمایتها برای شرکتها است تا مسیر رشد از نوپا تا فناور روشن و قابل پیگیری باشد.
در بخش بعدی مقاله، به صورت کامل به ویژگیها و شرایط انواع شرکتهای دانش بنیان پرداخته خواهد شد.
انواع شرکتهای دانش بنیان طبق آییننامه جدید
طبق آییننامه جدید، شرکتهای دانشبنیان به سه گروه اصلی تقسیم میشوند. در این بخش، هر گروه به صورت کامل معرفی میشود تا تفاوتها و شرایط آنها روشن شود.
۱. شرکتهای دانشبنیان نوپا
این گروه شامل شرکتهایی است که تازه وارد بازار شدهاند و هنوز به بلوغ اقتصادی و تجاری کامل نرسیدهاند. فعالیت اصلی آنها در زمینه تحقیق، طراحی و توسعه کالاها و خدمات فناورانه است. این شرکتها معمولاً دارای حداقل یک محصول در مقیاس نمونه آزمایشگاهی هستند و برنامه تحقیق و توسعه متمرکزی دارند.
درآمد عملیاتی آنها در آخرین اظهارنامه مالیاتی معمولاً کمتر از ۵۰ میلیارد ریال است و بخش عمدهای از نیروی انسانی آنها به فعالیتهای تحقیق و توسعه اختصاص یافته است. این شرکتها معمولاً نیازمند حمایتهای مالی، مشاورهای و دسترسی به شبکههای تحقیقاتی هستند تا بتوانند فناوری خود را به مرحله تجاریسازی برسانند. فرصت دارند طی ۵ سال با رشد و افزایش فروش، به دستههای بعدی برسند و از حمایتهای توسعهای بهرهمند شوند.
۲. شرکتهای دانشبنیان نوآور
این شرکتها به بلوغ کسبوکاری و اقتصادی دست یافتهاند و در حوزه تولید و توسعه کالاها و خدمات فناورانه فعالیت میکنند. آنها دارای تولید تجاری حداقل یک کالا یا خدمت دانشبنیان هستند و بخش قابل توجهی از فرآیندهای تولید و توسعه آنها مبتنی بر تحقیق و توسعه است.
درآمد عملیاتی در آخرین اظهارنامه مالیاتی این شرکتها بیش از ۵۰ میلیارد ریال است، اما سهم فروش کالاها و خدمات دانشبنیان کمتر از ۵۰٪ کل فروش شرکت میباشد؛یعنی این شرکت در مجموع درآمد خوبی داشته ولی محصولات دانشبنیان فقط بخشی از فروش آن را تشکیل میدهند
این شرکتها معمولاً دارای تیم تخصصی تحقیق و توسعه، فرآیندهای نوآورانه و استانداردهای کیفیت بالای محصول هستند و برای مدت ۳ سال تأییدیه دانشبنیان دریافت میکنند. علاوه بر این، امکان همکاری با دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و شرکتهای بزرگ صنعتی برای توسعه بیشتر فناوریهای خود را دارند.
۳. شرکتهای دانشبنیان فناور
شرکتهای فناور، شرکتهایی جاافتاده و پیشرفته هستند که بخش عمدهای از درآمدشان از محصولات دانشبنیان حاصل میشود. محصولات و خدمات این گروه دارای سطح فناوری بالا، پیچیدگی فنی قابل توجه و ارزش افزوده زیاد هستند و معمولاً بازار داخلی و بینالمللی را هدف قرار میدهند.
این شرکتها دارای تیمهای تحقیق و توسعه گسترده، فرآیندهای تولید پیشرفته و استانداردهای مدیریتی و فناوری قوی هستند. همچنین، شرکتهای فناور میتوانند در پروژههای بزرگ ملی و بینالمللی مشارکت کنند و از حمایتهای بلندمدت دولتی و اعتباری بهرهمند شوند. این گروه نمایانگر نهایت بلوغ فناوری و کسبوکاری در حوزه شرکتهای دانشبنیان است و نمونهای از شرکتهایی است که نوآوری را به محصول و بازار تبدیل میکنند.
در کنار تقسیمبندی اصلی شرکتهای دانشبنیان بر اساس نوع فعالیت و سطح فناوری، مالکیت شرکتها نیز اهمیت ویژهای دارد. مالکیت میتواند بر تصمیمگیریها، نحوه بهرهمندی از حمایتها و نقش شرکت در توسعه فناوری تأثیر بگذارد. بر اساس این معیار، شرکتهای دانشبنیان به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
-
شرکتهایی با مالکیت اعضای هیئت علمی: این شرکتها خصوصی هستند و تابع قوانین تجارت میباشند و تصمیمگیریها عمدتاً توسط اعضای هیئت علمی انجام میشود.
-
شرکتهایی با سهام دانشگاهها: اگر سهم دانشگاه ۵۰٪ یا بیشتر باشد، شرکت دولتی محسوب میشود. در شرکتهایی که دانشگاهها سهم عمده دارند، فعالیت اصلی بر توسعه علم، تحقیق و فناوری متمرکز است و هدف اصلی، ایجاد ارزش علمی و فناورانه است نه فقط کسب درآمد.
مزایای شرکت دانشبنیان
شرکتهای دانشبنیان نه تنها موتور محرک نوآوری و فناوری هستند، بلکه از مزایای قانونی و حمایتی ویژه برخوردارند که مسیر رشد و توسعه آنها را هموار میکند:
-
مالیات صفر: شرکت میتواند تمام درآمد خود را صرف تحقیق، توسعه و جذب نیروی متخصص کند و سود خالص بالاتری داشته باشد.
-
دسترسی به منابع مالی ویژه: امکان استفاده از تسهیلات صندوق نوآوری و شکوفایی و وام دانش بنیان برای حمایت از طرحهای نوآورانه.
-
جذب نخبگان: با طرح «امریه دانشبنیان»، افراد مشمول خدمت سربازی میتوانند در شرکت فعالیت کنند و استعدادهای جوان جذب شوند.
-
معافیت حق بیمه پیمانکاری: کاهش هزینههای قرارداد و امکان ارائه پیشنهادهای رقابتیتر با حفظ حاشیه سود.
- استقرار در اماکن مسکونی:
به طور معمول، فعالیتهای تجاری و اداری در ساختمانهایی که کاربری مسکونی دارند، ممنوع است. این محدودیت باعث میشود بسیاری از استارتاپها مجبور باشند هزینههای زیادی برای اجاره یا خرید دفتر در مناطق تجاری بپردازند. اما شرکتهای دانشبنیان از این قانون مستثنی هستند. یعنی میتوانند در خانه یا آپارتمان مسکونی هم دفتر راهاندازی کنند. این موضوع چند مزیت دارد مانندکاهش شدید هزینههای سربار و اجاره،امکان شروع کسب وکار با سرمایه کمتر و تمرکز بیشتر روی توسعه محصول و نوآوری به جای دغدغه مکان - محدودیتزدایی جغرافیایی:
برخی صنایع اجازه ندارند در شعاع مشخصی از شهرهای بزرگ (مثلاً ۱۲۰ کیلومتری تهران یا ۵۰ کیلومتری اصفهان) فعالیت کنند تا آلایندگی یا ترافیک ایجاد نکنند. این محدودیت میتواند دسترسی به بازار، نیروی متخصص و زیرساختها را سخت کند. شرکتهای دانشبنیان از این محدودیتها معاف هستند. یعنی میتوانند در همان مناطق استراتژیک و نزدیک به مراکز تجمع استعدادها و بازار فعالیت کنند. مزایای این موضوع:دسترسی بهتر به نیروی متخصص و مراکز تحقیقاتی،کاهش هزینههای لجستیکی و حملونقل و حضور نزدیک به بازار و اکوسیستم نوآوری، که باعث رشد سریعتر شرکت میشود
-
افزایش اعتبار و اعتماد بازار: تأییدیه دانشبنیان، مهر اعتماد برای مشتریان و شرکاست و نشان میدهد محصولات شرکت بر پایه علم و فناوری ساخته شدهاند.
-
فرصتهای همکاری با دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی: امکان بهرهمندی از شبکههای علمی و فناورانه، مسیر رشد و یادگیری مستمر را هموار میکند.
-
تسهیل ورود به بازارهای داخلی و بینالمللی: شرکتهای دانشبنیان با فناوری پیشرفته، فرصت رقابت و گسترش در بازارهای گستردهتر را دارند و میتوانند مرزهای نوآوری را پشت سر بگذارند.
با بهرهمندی از این مزایا، شرکتهای دانشبنیان میتوانند سرعت رشد خود را افزایش دهند، نوآوری را به محصول تبدیل کنند و توان رقابتی خود را در بازار ارتقاء دهند.
ثبت انواع شرکتهای دانش بنیان
فرآیند ثبت انواع شرکت دانش بنیان شامل دو مرحله اصلی است که هر کدام نقش مهمی در آمادهسازی شرکت برای بهرهمندی از مزایا و حمایتهای قانونی دارند:
۱. ثبت شرکت تجاری:
-
اولین گام در مسیر ثبت انواع شرکتهای دانش بنیان، ایجاد یک شرکت تجاری مانند سهامی خاص یا شرکت با مسئولیت محدود است.
-
در این مرحله باید اسم شرکت را انتخاب کرده، موضوع فعالیت را مشخص کنید، سرمایه اولیه را تعیین کرده و اساسنامه شرکت را تهیه کنید. سپس شرکت در اداره ثبت شرکتها بهطور رسمی ثبت میشود.
۲. اخذ تأییدیه دانشبنیان:
-
پس از ثبت شرکت تجاری، مرحله بعدی اخذ تأییدیه دانشبنیان است.
-
این تأییدیه از طریق سامانه تشخیص صلاحیت شرکتهای دانشبنیان صادر میشود و نیازمند ارائه مدارک مالی، گزارش محصولات و خدمات فناورانه و مستندات تحقیق و توسعه شرکت است.
با دنبال کردن این مراحل، هر شرکت میتواند به عنوان یکی از انواع شرکتهای دانش بنیان شناخته شود و مسیر رشد و توسعه فناورانه خود را با سرعت بیشتری طی کند.
چگونه شرکت شما دانشبنیان شناخته میشود؟
برای دریافت تأییدیه دانشبنیان، شرکتها باید مجموعهای از معیارها و شاخصهای مشخص را رعایت کنند. این شاخصها به دو دسته عمومی و اختصاصی تقسیم میشوند و نشان میدهند شرکت واقعاً دارای نوآوری، فناوری و ظرفیت تحقیق و توسعه است.
شاخصهای عمومی:
-
حداقل دو سوم اعضای هیئت مدیره باید حداقل دو مورد از شرایط زیر را داشته باشند:
-
مدرک تحصیلی کارشناسی یا بالاتر
-
حداقل ۳ سال تجربه کاری یا علمی مرتبط با حوزه فعالیت شرکت
-
داشتن حداقل یک اختراع ثبت شده داخلی یا بینالمللی مرتبط با فعالیت شرکت
-
-
حداقل نیمی از درآمد شرکت در سال مالی گذشته باید از فروش کالا، خدمات یا فناوری دانشبنیان حاصل شده باشد.
-
شرکت باید حداقل ۳ نفر نیروی تماموقت بیمه شده داشته باشد.
شاخصهای اختصاصی:
-
شرکت باید تولیدکننده کالا یا خدمات دانشبنیان مطابق فهرست مصوب باشد و در دو سال گذشته، محصول جدید یا ارتقاء یافته عرضه کرده باشد.
-
کالاها یا خدمات باید پیچیدگی فنی بالا داشته و تولید آنها مستلزم تحقیق و توسعه هدفمند توسط تیم فنی متخصص باشد.
-
محصول یا خدمت باید به مرحله تولید یا حداقل نمونه آزمایشگاهی رسیده باشد.
-
شرکت نباید صرفاً مونتاژکننده قطعات خارجی باشد و باید طرحی مبتنی بر تحقیق و توسعه داشته باشد.
-
حداقل ۳۰ درصد از نیروی انسانی شرکت باید تماموقت و دارای تحصیلات کارشناسی یا بالاتر باشند.
-
هزینههای تحقیق و توسعه شرکت باید حداقل ۷ درصد از فروش سالیانه را تشکیل دهد.
رعایت این شاخصها تضمین میکند که شرکت واقعاً دانشبنیان است و شایستگی بهرهمندی از مزایا، حمایتها و فرصتهای توسعهای را دارد.
جمعبندی
انواع شرکتهای دانش بنیان، قلب تپنده نوآوری و فناوری در کشور هستند و مسیر رشد اقتصادی را سریعتر میکنند. طبق آییننامه جدید، شرکتها به سه گروه نوپا، نوآور و فناور تقسیم میشوند و هر گروه فرصتها و الزامات خاص خود را دارد.
با انواع شرکتهای دانش بنیان و دریافت تأییدیه رسمی، شرکتها میتوانند از مزایا، حمایتها و تسهیلات قانونی بهرهمند شوند و نوآوری خود را به محصول و بازار تبدیل کنند. شناخت دستهبندیها، شاخصها و مراحل ثبت، شرکت شما را در مسیر موفقیت فناورانه و تجاری قرار میدهد.
برای ثبت شرکت دانش بنیان و دریافت مشاوره رایگان میتوانید با ما تماس بگیرید ما در تمام مراحل همراه شما هستیم.
